Երկրաչափություն. Հոկտեմբերի 15.

Թեմա՝ Երկու ուղիղների փոխդասավորության դեպքերը

  1. Տարածության մեջ երկու ուղիղներ ունեն մեկ ընդհանուր կետ։ Ի՞նչ փոխդասավորություն ունեն այդ ուղիղները։ Հատվում են:
  2. Երկու ուղիղներ գտնվում են միևնույն հարթության մեջ և չունեն ընդհանուր կետ։ Ի՞նչ փոխդասավորություն ունեն դրանք։ Զուգահեռ են:
  3. Տարածության մեջ երկու ուղիղներ չեն հատվում և միևնույն հարթության մեջ չեն գտնվում։ Ի՞նչ փոխդասավորություն ունեն դրանք։ Խաչվող են:
  4. a և b ուղիղները հատվում են O կետում։ Քանի՞ ընդհանուր կետ ունեն այդ ուղիղները։ Ունեն մեկ ընդհանուր կետ՝ O:
  5. a և b ուղիղները զուգահեռ են։ Կարո՞ղ են դրանք ունենալ ընդհանուր կետ։ Չեն կարող ունենալ ընդհանուր կետ։
  6. Բերե՛ք տարածության մեջ խաչվող երկու ուղիղների օրինակ։ Խաչվող ուղիղների օրինակ են խորանարդի AB և CC₁ ուղիղները։
  7. ABCD քառակուսու AB և CD ուղիղներն ինչպիսի՞ փոխդասավորություն ունեն։ Զուգահեռ:
  1. ABC եռանկյան AB և AC կողմերը պարունակող ուղիղներն ինչպիսի՞ փոխդասավորություն ունեն։ Հատվող ուղիղներ են, քանի որ ունեն A ընդհանուր կետը։
  2. ABCD քառակուսու AB և CD ուղիղներն ինչպիսի՞ փոխդասավորություն ունեն։ Իսկ AB և BC ուղիղնե՞րը։ AB և CD ուղիղները զուգահեռ են, իսկ AB և BC ուղիղները՝ հատվող։
  3. ABCDA1B1C1D1 խորանարդում որոշե՛ք AB և CC1 ուղիղների փոխդասավորությունը։ Խաչվող ուղիղներ են։
  4. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AB և A1B1 ուղիղների փոխդասավորությունը։ Զուգահեռ են:
  5. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AB և BC ուղիղների փոխդասավորությունը։ Հատվող ուղիղներ են։
  6. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AB և DD1 ուղիղների փոխդասավորությունը։ Խաչվող ուղիղներ են։
  7. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AB և C1D1 ուղիղների փոխդասավորությունը։ Զուգահեռ ուղիղներ են։
  1. Տարածության մեջ a և b ուղիղները չեն հատվում։ Կարելի՞ է պնդել, որ դրանք զուգահեռ են։ Հիմնավորե՛ք պատասխանը։ Չի կարելի։ Դրանք կարող են լինել ինչպես զուգահեռ, այնպես էլ խաչվող ուղիղներ։
  2. a և b ուղիղները զուգահեռ են, իսկ b և c ուղիղները հատվում են։ Կարելի՞ է եզրակացնել, որ a և c ուղիղները նույնպես հատվում են։ Հիմնավորե՛ք պատասխանը։ Ո՛չ, չի կարելի։ a և c ուղիղները կարող են լինել խաչվող։
  3. ABCDA1B1C1D1 խորանարդում որոշե՛ք AB և B1C1 ուղիղների փոխդասավորությունը։ Խաչվող ուղիղներ են։
  4. Նույն խորանարդում որոշե՛ք AC և BB1 ուղիղների փոխդասավորությունը։ Խաչվող ուղիղներ են։
  5. Նույն խորանարդում թվարկե՛ք AB ուղղին զուգահեռ երեք ուղիղ, եթե այդպիսիք կան։ AB ուղղին զուգահեռ են՝ CD, A₁B₁ և C₁D₁ ուղիղները։
  6. Նույն խորանարդում գտե՛ք AB ուղղին խաչվող երեք ուղիղ և հիմնավորե՛ք ձեր ընտրությունը։ AB ուղղին խաչվող ուղիղներ են՝ AD, BC և CC₁։ Դրանք չեն հատվում AB-ի հետ և միևնույն հարթության մեջ չեն գտնվում։

Հիշի՛ր։ Տարածության մեջ երկու ուղիղներ կարող են լինել հատվող, զուգահեռ կամ խաչվող։ Խաչվող ուղիղները չեն հատվում և միևնույն հարթության մեջ չեն գտնվում։

Ախթալայի և Ալավերդիի հանքարդյունաբերական աղտոտումը


Ախթալան և Ալավերդին Հայաստանի հյուսիսում գտնվող քաղաքներ են, որտեղ երկար տարիներ իրականացվել է հանքարդյունաբերություն։ Այն կարևոր նշանակություն ունի տնտեսության համար, սակայն առաջացնում է նաև բնապահպանական լուրջ խնդիրներ։
Աղտոտման պատճառները։ Հանքաքարի արդյունահանման և վերամշակման ընթացքում առաջանում են թափոններ, փոշի և վնասակար նյութեր, այդ թվում՝ ծանր մետաղներ։ Դրանք կարող են տարածվել շրջակա միջավայրում՝ աղտոտելով օդը, հողը և գետերի ջրերը։
Հետևանքները։ Աղտոտումը վնասում է բուսական և կենդանական աշխարհը, նվազեցնում հողի բերրիությունը և վատթարացնում ջրի որակը։ Որոշ վնասակար նյութերի երկարատև ազդեցությունը կարող է նաև վտանգել մարդկանց առողջությունը՝ առաջացնելով տարբեր հիվանդությունների ռիսկի մեծացում։
Ինչպե՞ս պայքարել։ Անհրաժեշտ է վերահսկել հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների աշխատանքը, մաքրել արդյունաբերական կեղտաջրերը, անվտանգ կառավարել թափոնները և պարբերաբար ստուգել օդի, հողի ու ջրի աղտոտվածության մակարդակը։ Կարևոր է նաև վերականգնել վնասված տարածքները և խստացնել բնապահպանական վերահսկողությունը։
Եզրակացություն։ Ախթալայում և Ալավերդիում հանքարդյունաբերական աղտոտման նվազեցումը կարևոր է բնության պահպանման, մարդկանց առողջության պաշտպանության և ապագա սերունդների համար ավելի մաքուր միջավայր ապահովելու նպատակով։

Նուբարաշենի աղբավայրերի հրդեհները.

Ինչպես գիտենք, շրջակա միջավայրի աղտոտումը այսօր շատ արդիական է Հայաստանում: Այս խնդիրը ուղիղ կապված է մարդկանց առողջության և կյանքի որակի հետ: Տվյալ խնդրի առավել մտահոգիչ օրինակներից է Երևանում գտնվող «Նուբարաշենի աղբանոցը», որտեղ տարիներ շարունակ կուտակվում են ահռելի քանակությամբ կենցաղային և նույնիսկ վտանգավոր թափոններ: «Նուբարաշենի աղբանոցը» ամենամեծ աղբավայրն է Հայաստանում:

«Նուբարաշենի աղբանոց» -ում հրդեհների քանակը տարեցտարի ավելանում է, ինչը շատ ցավալի է: Ստորև ներկայացնում եմ աղբավայրում գրանցված դեպքերը` ըստ տարիների:

Նուբարաշենի աղբավայրի հրդեհների ազդեցությունը մարդկանց առողջության վրա:

Քաղաքային իշխանությունները գրանցել են աղտոտիչների մակարդակ, որը 15-20 անգամ գերազանցում է ԱՀԿ-ի անվտանգության չափանիշները՝ կապված քաղցկեղի, սրտանոթային և շնչառական հիվանդությունների հետ։ 2024թ. օգոստոսի 13-ին «Ազատություն Ռադիոկայանը» հայտնել է, որ աղբանոցում պարբերաբար տեղի ունեցող հրդեհները ուղիղ կապ ունեն բնակչության առողջության հետ: Օգոստոսի 13-ից 14-ը աղբավայրը անդադար հրդեհվել է: «Հիվանդությունների առաջացման ռիսկեր է պարունակում» ` մեկնաբանել է ռադիոկայանը: Ըստ մասնագետների՝ աղբի ինքնայրումից մթնոլորտ են արտանետվում տարբեր տիպի թունավոր նյութեր: Այրման ընթացքում առաջացող ծուխն ու մանր մասնիկները կարող են գրգռել շնչուղիները, առաջացնել հազ, կոկորդի գրգռվածություն և շնչառության դժվարացում։

Առողջական խնդիրներից բացի, ինչպիսի՞ խոչընդոտներ և խնդիրներ է առաջացնում աղբանոցը:

Աղբավայր մտած թափոնները վերամշակման չեն ենթարկվում։ Տարածքը չի համապատասխանում աղբավայրերի համար նախատեսված որևէ չափորոշչի: Այն մեկուսացված չէ ցանկապատով, չունի նաև հիմքի մեկուսացում, հոսքաջրերի հավաքման տեխնիկական համակարգ, ինչի պատճառով հոսքաջրերը աղբավայրի տարածքից հոսում են գրունտի ենթաշերտ՝ աղտոտելով ստորգետնյա ջրերը: Աղբավայրի տարածքում և դրա շրջակայքում կարող են վնասվել բնական միջավայրերը։ Աղտոտվածությունը և հրդեհները բացասաբար են անդրադառնում բույսերի, միջատների, թռչունների և այլ կենդանիների կենսապայմանների վրա։

Ինչպե՞ս կարող ենք պայքարել և կանխել հրդեհները աղբանոցում:

Իմ կարծիքով՝ Նուբարաշենի աղբավայրի խնդրով առաջին հերթին պետք է զբաղվեն գործող իշխանությունները, քանի որ դրա հետևանքով տուժում է ոչ միայն աղբավայրին հարակից տարածքների, այլև ամբողջ Երևանի բնակիչների կյանքի որակը։ Կարծում եմ՝ անհրաժեշտ է կամ փակել աղբավայրը՝ ստեղծելով թափոնների կառավարման նոր համակարգ, կամ այն արդիականացնել՝ բնապահպանական բոլոր պահանջներին համապատասխան։ Սակայն այս խնդրի լուծումը միայն իշխանությունների գործը չէ․ անհրաժեշտ է նաև քաղաքացիների, մասնագետների և բնապահպանական կազմակերպությունների համագործակցությունը։ Միայն համատեղ ջանքերով կարող ենք ապահովել մաքուր, անվտանգ և առողջ միջավայր բոլորիս համար։