Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում Չաթալ-Հյույուքը և ո՞ր ժամանակաշրջանում է այն գոյություն ունեցել։

Չաթալ-Հյույուքը նեոլիթյան ժամանակաշրջանի խոշոր բնակավայր է Կենտրոնական Անատոլիայում։ Այն գոյություն է ունեցել մոտավորապես մ.թ.ա. 7400–5200 թվականներին։

2. Ինչո՞վ է Չաթալ-Հյույուքի ճարտարապետական կառուցվածքը տարբերվում սովորական հնագույն բնակավայրերից։ Ինչպե՞ս էին մարդիկ տեղաշարժվում քաղաքում։

Տները կառուցված էին իրար շատ մոտ և գրեթե փողոցներ չկային։ Մարդիկ հիմնականում տեղաշարժվում էին տանիքներով և տանիքից սանդուղքով մտնում էին իրենց տները։

3. Ի՞նչ էին անում բնակիչները՝ ելնելով հոդվածում նկարագրված «էքսկառնացիա» ծեսից։ Ի՞նչ դեր ուներ այդ ծեսը նրանց հավատալիքներում։

Մահացածների մարմինները որոշ ժամանակ թողնում էին, որպեսզի մարմնի փափուկ մասերը հեռանան, հետո ոսկորները հավաքում և թաղում էին։ Ծեսը կապված էր մահվան, վերաթաղման և նախնիների նկատմամբ ունեցած հավատալիքների հետ։

4. Ի՞նչ էին ներկայացնում Չաթալ-Հյույուքի սրբավայրերը և ինչպիսի՞ աստվածություններ էին այնտեղ պաշտվում։

Սրբավայրերը հատուկ ձևավորված և զարդարված տներ էին, որտեղ կատարվում էին կրոնական ծեսեր։ Այնտեղ հանդիպում էին կենդանիների, հատկապես ցլերի, խոյերի և եղջերուների պատկերներ։

5. Ի՞նչ է նշանակում «Մեծ Մայր աստվածուհի» (Magna Mater) հասկացությունը Չաթալ-Հյույուքի կոնտեքստում։ Ինչպիսի՞ դեր էր նա խաղում։

Մեծ Մայր աստվածուհին համարվում էր կյանքի, պտղաբերության և բնության վերարտադրության խորհրդանիշ։ Նա կարևոր դեր ուներ մարդկանց կրոնական պատկերացումներում։

6. Ինչո՞ւ էր Չաթալ-Հյույուքը կոչվում «ագրոգորոդ» կամ «նախնադարյան քաղաք»։

Այն այդպես էր կոչվում, որովհետև բնակիչները զբաղվում էին հիմնականում հողագործությամբ և անասնապահությամբ, բայց բնակավայրն արդեն ուներ խիտ կառուցվածք և քաղաքի նման մեծ համայնք։

7. Ի՞նչ էին ցույց տալիս Չաթալ-Հյույուքի պատերի որմնանկարները և ի՞նչ նշանակություն ունեին դրանք։

Որմնանկարներում պատկերված էին կենդանիներ, որսի տեսարաններ, երկրաչափական պատկերներ և կրոնական թեմաներ։ Դրանք ցույց էին տալիս բնակիչների ապրելակերպը և հավատալիքները։

8. Ինչպե՞ս էր կազմակերպված Չաթալ-Հյույուքի տնտեսությունը։ Ի՞նչ դեր ուներ օբսիդիանի արդյունահանումը։

Տնտեսության հիմքում էին հողագործությունը, անասնապահությունը, որսը և արհեստները։ Օբսիդիանը օգտագործվում էր սուր գործիքներ պատրաստելու համար և նաև փոխանակվում էր այլ բնակավայրերի հետ։

9. Հոդվածի համաձայն՝ ի՞նչ զուգահեռներ կան Չաթալ-Հյույուքի և Հյուսիսային Ամերիկայի հնդկացիների «պուեբլո» բնակավայրերի միջև։ Ինչո՞վ է դա բացատրվում։

Երկու բնակավայրերում էլ տները կառուցված էին իրար մոտ, ունեին հարթ տանիքներ, և տանիքները օգտագործվում էին տեղաշարժվելու համար։ Նմանությունը կարող է բացատրվել մարդկանց նմանատիպ կենցաղային պահանջներով և բնական պայմաններով։

10. Ինչո՞ւ է Չաթալ-Հյույուքը համարվում «անցումային» օղակ նեոլիթյան հեղափոխության և վաղ քաղաքակրթությունների միջև։

Չաթալ-Հյույուքում արդեն զարգացած էին գյուղատնտեսությունը, անասնապահությունը, արհեստները, առևտուրը և կրոնական ծեսերը։ Միաժամանակ այնտեղ ձևավորվել էր խիտ և մեծ բնակավայր, դրա համար այն համարվում է գյուղական համայնքներից դեպի վաղ քաղաքակրթություններ անցման կարևոր օրինակ։